Pacht en erfpacht

Nieuw pachtstelsel nog niet in balans
De herziening van de pachtregelgeving die nu ter consultatie ligt, wil veel tegelijk: meer langjarige pacht, meer marktwerking en meer ruimte voor maatwerk en duurzaamheid. Op papier oogt het voorstel modern en flexibel. In de praktijk echter roept het nieuwe pachtstelsel minstens zoveel vragen op dan het beantwoordt.

Vrije aanvangsprijs met indexatie
Neem de verschuiving naar marktprijzen. Met name bij de nieuwe continuatiepacht, bedoeld als opvolger van de klassieke reguliere pacht, verdwijnt het vertrouwde systeem van pachtnormen. Daarvoor in de plaats komt een vrije aanvangsprijs met jaarlijkse indexatie. Dat geeft verpachters meer rendement, maar maakt de pachtprijs ook grilliger en minder voorspelbaar voor pachters. Juist bij bedrijfsovernames en langetermijninvesteringen is dat niet handig.

Betaalbaarheid onder druk
Ook de kortlopende pacht verdient kritische aandacht. De maximale looptijd wordt weliswaar verlengd naar twaalf jaar, maar de voorgestelde prijsprikkel, hogere pacht bij langere contracten, kan averechts uitpakken. In krappe grondmarkten dreigt dit de betaalbaarheid verder onder druk te zetten, vooral voor beginnende jonge boeren. Meer zekerheid op papier betekent  niet automatisch meer zekerheid in de portemonnee.

Geen transparant overzicht
Verder zou het ook goed zijn geweest als een verplichte registratie van pachtovereenkomsten geregeld zou worden. Zonder centraal en transparant overzicht blijft onduidelijk wie welke grond pacht, tegen welke voorwaarden en voor hoelang. Dat bemoeilijkt niet alleen toezicht en handhaving, maar ondergraaft ook het zicht op de feitelijke werking van het nieuwe stelsel.

Onzekerheden
Ook zien we dat duurzaamheidsafspraken volledig vrijwillig blijven en dat de aangescherpte bedrijfsmatigheidstoets rond de AOW-leeftijd nieuwe onzekerheden introduceert. Alles bij elkaar schuift het voorstel risico’s duidelijker richting de pachter, terwijl de beloofde balans nog niet vanzelfsprekend voelbaar is.

Advies van een gespecialiseerde rentmeester
De consultatie bood ruimte om deze zorgen te adresseren en daar is ook goed gebruik van gemaakt. Maar de vraag blijft of het uiteindelijke wetsvoorstel daadwerkelijk leidt tot een stabieler en transparanter pachtstelsel of dat het vooral een nieuw jasje blijkt voor oude spanningen tussen grond, geld en vertrouwen.

Een ter zake kundige rentmeester kan al deze spanningen op een goede en evenwichtige manier managen. Maak daarvan gebruik als u vragen heeft over pachtzaken!

Johan Benschop, Erwin van den Berg, Arjen Blankesteijn en Gerty Leeuwerik zijn gespecialiseerd in het opstellen en beoordelen van en het adviseren over pachtovereenkomsten voor uiteenlopende pachtvormen.

U kunt ook contact opnemen met de rentmeester in uw provincie.